🔬 Fen Bilimleri · Konu Anlatımı

⚡ Elektrik Yükleri ve Enerji

Elektriklenme, yük etkileşimi, elektrik enerjisi dönüşümü.

Elektriklenme

Cisimler sürtünme, dokunma veya etki ile elektriklenir. Negatif (−) ve pozitif (+) olmak üzere iki tür yük vardır.

Aynı yükler İTER | Zıt yükler ÇEKER

Örnek: Saça sürtülen tarağın kâğıdı çekmesi, kışın kazak çıkarırken çıtırtı — hepsi sürtünmeyle elektriklenmedir.

Enerji dönüşümleri

Elektrik motoru: elektrik → hareket. Dinamo: hareket → elektrik. Ampul: elektrik → ışık + ısı. Batarya: kimyasal → elektrik.

İpucu: Topraklama, yükün toprağa aktarılmasıdır; yıldırımdan korunmada paratoner bu ilkeyle çalışır.

Derinlemesine: Elektriklenmenin üç yolu

Sürtünme (tarak-saç), dokunma (yüklü cisim nötr cisme değince aynı yük geçer), etki (yaklaştırınca zıt yük yakın yüze toplanır — dokunmadan!). Cisimler yalnız ELEKTRON alışverişi yapar; proton yerinden oynamaz.

Çözümlü Örnek

Soru: (−) yüklü çubuk, nötr elektroskoba dokundurulursa ne olur?

Çözüm: Elektronların bir kısmı elektroskoba geçer → elektroskop (−) yüklenir, yapraklar AÇILIR (aynı yük itişir).

Enerji dönüşümleri — sınav klasiği

Elektrik motoru: elektrik → hareket (matkap, vantilatör). Dinamo/jeneratör: hareket → elektrik (bisiklet feneri, rüzgâr türbini). Ampul: elektrik → ışık + ısı. Batarya: kimyasal → elektrik. Güneş paneli: ışık → elektrik.

⚠️ Sık yapılan hatalar

① "Cisim proton kazandı" ifadesi — HER ZAMAN yanlıştır; sadece elektron hareket eder. ② Topraklamada yükün "toprağa gittiğini" değil nötrlenme olduğunu açıklayamamak. ③ Paratonerin yıldırımı "engellediğini" sanmak — yıldırımı güvenle toprağa İLETİR.

⚡ Bu Dersin Mini Testini Çöz 📝 Deneme Sınavına Gir ← Tüm Konular

Bu dersteki diğer konular

🌦 Mevsimler ve İklim 🧬 DNA ve Genetik Kod 🏋️ Basınç 🧪 Periyodik Sistem 🍋 Asitler ve Bazlar